Reklama
  • Materiały
  • cienkie, jednobarwne materiały z jedwabiu (o ile to możliwe, ufarbowane w barwnikach roślinnych);
  • półprzezroczyste, jednobarwne żorżety jedwabne w delikatnych pastelowych barwach,
  • runo owcze: białe do zrobienia główek i korpusów marionetek oraz żółte, brązowe i szare do wykonania włosów;
  • cienki, elastyczny okrężnie tkany bandaż dzianinowy o szerokości około 4 cm;
  • jasnoróżowy lub jasnobeżowy trykot jedwabny do obciągnięcia z zewnątrz głowy i dłoni;
  • sznureczek ze wszytymi kawałkami ołowiu, jakiego używa się do obciążania zasłon do wykonania dłoni marionetek;
  • kordonek nabłyszczany w różnych kolorach do operowania marionetkami;
  • złota taśma lub folia do wykonania koron.

Głowa

Głowę wykonujemy w taki sam sposób jak u lalek stojących. Długość głowy powinna wynosić 6 cm. W odróżnieniu jednak od lalek stojących staramy się podczas pracy nad główką marionetki tak podwiązać szyję, aby większość wełny pozostała w główce, szyja zaś stała się cienka i miała około 0,5 cm długości. Trykot jedwabny, którym obciągamy głowę (starając się przy tym, by nie było na nim fałd), jest lekko połyskliwy i pięknie wygląda w połączeniu z jedwabnymi szatami. Oczy i usta zaznaczamy delikatnie kolorową kredką lub wyszywamy.

Korpus

Wokół zwisających od głowy krańców bandaża elastycznego owijamy nieco białego runa, tak aby powstała miękka, płaska kolumienka o długości mniej więcej 10–12 cm. Przytwierdzamy do niej od dołu kilkoma ściegami niewielki kawałek trykotu jedwabnego. Kolumienka korpusu powinna być troszkę szersza w barkach, co sprawia, że szata lepiej na nich leży. Okolicę klatki piersiowej spłaszczamy za pomocą kilku ściegów na wskroś. Kolumienka korpusu umożliwia marionetce siadanie na scenie, o ile oczywiście można ją z tyłu na czymś oprzeć. Jeśli zależy nam na tym, aby lalka mogła siedzieć stabilnie i pewnie, możemy w dolnym końcu kolumienki korpusu wszyć kamyk ulokowany na owalnym kawałku mocnego kartonu. Obszywamy wówczas denko resztką jedwabiu w jasnym kolorze. Ważne jest jednak, by kolumienka zachowała miękkość i elastyczność, tak żeby marionetka mogła się na scenie pokłonić.

Szata

Szata jest wykrojona z kwadratowego kawałka jedwabiu (wymiary mniej więcej 45 cm x 45 cm). Nie zostawiamy nigdzie obrębka do założenia. W środku robimy otwór na szyję oraz rozcięcie na tyle duże, aby można było włożyć korpus. Jeśli ważne jest, żeby szata nie marszczyła sie przy szyi, bo być może zamierzamy później założyć na nią tunikę bądź chustę, zostawiamy przy szyi niewielki otwór. Niezależnie od wielkości otworu szyjnego przeciągamy wokół niego nitkę ściągającą i przytwierdzamy szatę do szyi. Zważamy przy tym na to, aby rogi kwadratu szaty znajdowały się symetrycznie z przodu, z tyłu oraz dokładnie po obu bokach.

Oba boczne rogi szaty zawijamy tak, aby rękawy miały długość około 13 cm i przyszywamy brzegi rękawów do dłoni. Krańce materiału można nieco przyciąć. Dolne rogi szaty przycinamy owalnie, tak aby długość szaty wynosiła około 24 cm.

Dłonie

Kawałki sznureczka do obciążania zasłon owinięte odrobiną runa wszywamy w skrawki trykotu tego samego koloru co twarz marionetki o długości około 6 cm i szerokości 2−3 cm, starając się, aby na grzbiecie dłoni nie było fałd. Przyszywamy dłonie do rękawów szaty. Zbyt cienkie przeguby można wypełnić niewielką ilością runa.

Dodatkowa szata spodnia

Niektóre marionetki można wyposażyć w dodatkową szatę spodnią. Najlepiej uszyć ją z jedwabiu w takim samym kolorze co szata zwierzchnia. Jest to warte zalecenia na przykład wtedy, gdy szata zwierzchnia prześwituje po bokach lub gdy zależy nam na tym, aby szata układała się w obfitsze fałdy. Szata spodnia ma około 25 cm szerokości i jest przytwierdzona do korpusu nitką ściągającą. Taką szatę można łatwiej prasować, jeśli z tyłu jest otwarta i nie ma szwu.

Włosy

Niewielkie ilości runa w odpowiednim dla danej marionetki kolorze układamy w wybraną fryzurę i kilkoma możliwie niewidocznymi ściegami przyszywamy do głowy.

Narzutka lub chusta dla postaci kobiecych

Na narzutkę lub chustę najlepiej nadaje się bardzo lekki jedwab lub półprzezroczysta jedwabna żorżeta. Taki materiał o wymiarach około 36 x 36 cm będzie też wyglądać bardzo pięknie jako złożona trójkątnie, opadająca na ramiona chusta. Narzutkę przytwierdza się fastrygą z tyłu oraz z boku na wysokości szyi. Dobrze jest lekko przytwierdzić narzutkę do rękawów szaty. Najważniejsze jest przy tym, aby szata zawsze dobrze się układała.

Jeśli wybierzemy narzutkę obejmującą także głowę, wówczas będzie nam potrzebny prostokąt jedwabiu o wymiarach 30 x 42 cm. Przy zakładaniu narzutki na głowę zawijamy ją troszkę do wewnątrz i przyszywamy lekko na górze oraz po bokach do głowy. Do przegubów przyszywamy narzutkę dopiero po zawiązaniu na nich sznureczków służących do manipulowania marionetką. Umożliwia to zawieszenie marionetki i wypróbowanie, w których miejscach najlepiej przytwierdzić narzutkę do rękawów. Narzutka powinna ładnie się układać, zwłaszcza gdy marionetka się porusza.

Peleryna lub płaszcz dla postaci męskich

Z prostokątnego kawałka jedwabiu, o tej samej długości co szata marionetki i szerokości około 32 cm, możemy skroić płaszcz bezrękawnik lub pelerynę. Przeciągamy nitkę ściągającą przez górny brzeg materiału i przyszywamy pelerynę do marionetki na wysokości szyi. Poły peleryny należy zostawić rozchylone (około 2 cm). Nie należy przyszywać peleryny do przegubów, bo ograniczałoby to ruchy ramion marionetki. Możemy też zrobić dwa boczne rozcięcia i wsunąć w nie rękawy.

Tunika

Marionetki przedstawiające chłopców bądź młodzieńców (takich jak Królewicz, Poseł czy Służący) znakomicie prezentują się w tunikach. Tunika jest krótsza od szaty spodniej i w ramionach o mniej więcej 6−7 cm węższa. Układa się lepiej, jeśli ramiona skroimy trochę ukośnie.

Barwy poszczególnych szat

Wybierając barwy szaty dla określonej postaci, staramy się wyrazić w nich coś z jej charakteru. Poniższe propozycje stanowią więc jedynie pewne punkty orientacyjne, najważniejsze są bowiem zawsze wzajemne relacje między postaciami. Opiszemy przykładowo niektóre często występujące postacie, inne zaś pojawią się na następnych stronach w związku z konkretnymi baśniami.

  • Król – szata o barwie złocisto-żółtej, purpurowy płaszcz, złota korona.
  • Królowa – szata barwy różowej, złocisto-żółtej lub jasnoniebieskiej, narzutka w odcieniu jasnoróżowym lub niebieskim, złota korona.
  • Królewicz – szata o barwie złocisto-żółtej, złocista lub czerwona tunika, na głowie złoty diadem.
  • Królewna – szata różowa, szal jasnoróżowy, złota korona.
  • Stara mądra kobieta – szata ciemnoczerwona, chusta jasnofioletowa lub w odcieniu zgaszonego różu.
  • Stary mężczyzna – szata o barwie niebiesko-fioletowej, płaszcz srebrzystoszary, siwe włosy i broda.

Sznureczki do operowania marionetkami

Wypróbowany materiał - Kordonek nabłyszczany, na przykład w kolorze szaty lub płaszcza marionetki.

Długość po przycięciu: sznureczki przytwierdzone do głowy:  40 cm, do dłoni:  55 cm, do pleców:  45 cm

Sznureczki służące do manipulowania głową przeciągamy od karku, przez głowę do „przedziałka” na środku głowy.

Sznureczki poruszające dłońmi wychodzą ze środka górnego krańca dłoni (a nie z grzbietowej części dłoni!).

Jeśli marionetka ma się pochylać bądź kłaniać, przyszywamy czwarty sznureczek w miejscu, które anatomicznie odpowiada punktowi między łopatkami.

Wychodząc z pozycji, przy której marionetka ma ramiona zwisające niemal swobodnie w dół, wiążemy na górze wszystkie sznureczki w odległości około 26 cm od przedziałka na głowie. Następnie wiążemy raz jeszcze – mniej więcej 2 cm nad pierwszym węzłem. Drugi supeł umożliwia zawieszanie marionetek bez podciągania tym samym ramion do góry.

Źródło: Freya Jaffke, " Teatrzyk lalek w przedszkolu waldorfskim", Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2011